Son yıllarda Türkiye’de üniversite tercihleri geçmişten çok farklı bir yöne evriliyor. Artık öğrenciler sadece popüler bölümleri değil, geleceğin iş dünyasında yer edinecek alanları da dikkate alıyor. Bu dönüşümde hem dijitalleşmenin hem de ekonomik ve toplumsal dinamiklerin büyük etkisi var. Peki, öğrenciler neden eskisi gibi tercih yapmıyor? Hangi bölümler yükselişte, hangileri ilgi kaybediyor? Bu yazıda üniversite tercihlerinde yaşanan büyük değişimleri detaylı şekilde ele alıyoruz.
1. Dijitalleşme Çağı ve Yeni Nesil Bölümler
Teknoloji, üniversite tercihlerini şekillendiren en önemli faktörlerden biri haline geldi. 2010’lu yıllarda “Bilgisayar Mühendisliği” dendiğinde bile sınırlı sayıda öğrenci ilgi gösterirken, günümüzde yapay zekâ mühendisliği, veri bilimi, siber güvenlik, yazılım geliştirme ve oyun tasarımı gibi alanlar büyük bir talep görüyor.
Bu bölümler yalnızca bilgisayar alanında değil, aynı zamanda ekonomi, sağlık, eğitim ve sanat gibi disiplinlerle birleşerek çok yönlü kariyer fırsatları sunuyor. Örneğin, “dijital pazarlama” ya da “e-ticaret yönetimi” bölümleri son 5 yılda üniversite tercihlerinde ciddi bir artış gösterdi. Çünkü öğrenciler artık sadece bir meslek değil, esnek ve geleceğe dayanıklı bir kariyer arayışında.
2. Sağlık ve Psikoloji Alanlarında Süregelen İlgi
Pandemi dönemi, sağlık sektörüne olan ilgiyi yeniden yükseltti. Tıp, hemşirelik, fizyoterapi gibi bölümler her yıl olduğu gibi en çok tercih edilenler arasında kalmayı sürdürüyor. Ancak dikkat çekici bir diğer eğilim de psikoloji, beslenme ve diyetetik gibi bölümlerin popülerliğinin artması.
Artık öğrenciler yalnızca yüksek maaş değil, insanlara fayda sağlayabilecek bir meslek istiyor. Psikoloji mezunlarının terapi, danışmanlık, insan kaynakları, hatta sosyal medya içerik üretimi gibi çok çeşitli alanlarda çalışabilmesi de bu bölümü cazip hale getiriyor.
3. Mühendislik Alanlarında Dönüşüm
Bir dönem “herkes mühendis olmak istiyor” dönemi yaşandı. Ancak artık tablo farklı. Geleneksel mühendislik dalları — örneğin inşaat ya da makine mühendisliği — eski popülerliğini büyük ölçüde kaybetti. Bunun yerine, yapay zekâ, yazılım ve endüstri mühendisliği ön plana çıkıyor.
Bu değişimin ardında hem dijital dönüşüm hem de istihdam gerçekleri yatıyor. Birçok öğrenci artık mezuniyet sonrası iş bulma oranlarını da değerlendiriyor. Yani “saygın bir bölüm” yerine “geleceği olan bir bölüm” seçimi daha baskın hale gelmiş durumda.
4. Sosyal Bilimlerde Yeniden Yükseliş
Uzun yıllar boyunca “iş bulmak zor” düşüncesiyle geri planda kalan sosyal bilimler, son dönemde yeniden değer kazanmaya başladı. Özellikle uluslararası ilişkiler, iletişim, sosyoloji ve psikoloji gibi bölümler, dijital medya ve sosyal değişimlerle birlikte yeniden ilgi görmeye başladı.
Bunun nedeni, yeni neslin toplumsal meselelere duyarlılığı ve yaratıcı sektörlerde artan istihdam fırsatları. Artık sosyal medya yöneticiliği, içerik üretimi, medya planlaması gibi meslekler sadece iletişim mezunlarına değil, farklı sosyal bilim dallarından gelen mezunlara da kapı açıyor.
5. Yurt Dışı ve Uzaktan Eğitim Seçenekleri
Üniversite tercihlerinde bir diğer büyük değişim, uluslararası eğitim olanaklarının artması. Öğrenciler artık yalnızca Türkiye’deki seçeneklere değil, Avrupa veya Amerika’daki üniversitelere de yöneliyor. Özellikle “çift diploma” ya da “değişim programı” imkânı sunan bölümler daha fazla tercih ediliyor.
Bununla birlikte, pandemi sonrası dönemde uzaktan eğitim kavramı da kalıcı hale geldi. Bazı öğrenciler hibrit veya online programları, esneklik sağladığı için tercih ediyor. Bu durum, üniversitelerin müfredatlarını ve eğitim yaklaşımlarını da kökten değiştiriyor.
6. Devlet Üniversiteleri ve Vakıf Üniversiteleri Arasındaki Denge
Bir dönem devlet üniversiteleri açık ara önde olsa da artık durum değişmeye başladı. Burs imkânı, teknoloji altyapısı ve uluslararası bağlantılar sayesinde birçok vakıf üniversitesi, öğrenciler için cazip hale geldi. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir’deki köklü vakıf üniversiteleri, nitelikli akademisyen kadrolarıyla öne çıkıyor.
Yine de bazı öğrenciler, barınma, ulaşım ve yaşam maliyetleri nedeniyle memleketlerine yakın devlet üniversitelerini tercih etmeyi sürdürüyor. Yani ekonomik faktörler, tercihlerde hâlâ belirleyici.
7. Öğrencilerin Yeni Öncelikleri: İş Fırsatı ve Esneklik
Günümüz öğrencileri artık sadece bölümün prestijine bakmıyor. Üniversite tercihlerinde şu sorular daha fazla soruluyor:
- Bu bölüm mezunu hangi alanlarda çalışabilir?
- Uzaktan veya freelance çalışma imkânı var mı?
- Yurt dışında geçerliliği bulunuyor mu?
- Sektörde büyüme potansiyeli nedir?
Yani öğrenciler “4 yıl sonra iş bulabilir miyim?” endişesinden çok “kendimi geliştirebilir miyim?” sorusuna yanıt arıyor. Bu da geleceğin mesleklerinin ve üniversitelerinin çok daha dinamik ve çok disiplinli hale gelmesine neden oluyor.
8. Geleceğe Bakış: Tercihlerde Bilinç Dönemi
Tüm bu değişimlerin ortak noktası, öğrencilerin artık daha bilinçli tercihler yapıyor olması. Önceki yıllarda popülerlik veya aile yönlendirmesiyle yapılan seçimlerin yerini, kişisel ilgi alanları ve iş dünyasının ihtiyaçlarına dayalı kararlar aldı.
Uzmanlar da bu dönüşümün önümüzdeki yıllarda daha da hızlanacağını, özellikle teknoloji ve sürdürülebilirlik temelli alanların öne çıkacağını belirtiyor. Kısacası, üniversite tercihleri artık sadece “hangi bölümü istiyorum?” sorusuna değil, “nasıl bir gelecek istiyorum?” sorusuna verilen bir cevap haline geldi.
Sonuç olarak, üniversite tercihlerindeki büyük değişim, sadece öğrencilerin değil, üniversitelerin de kendini yeniden tanımlamasını sağlıyor. Dijitalleşme, istihdam dinamikleri ve toplumsal farkındalık, eğitim sistemini dönüştürmeye devam edecek gibi görünüyor. Bu nedenle, tercih dönemine hazırlanan öğrencilerin yalnızca puanlara değil, geleceğin yönüne odaklanmaları büyük önem taşıyor.
